Balkon ve Teras Bahçeciliği

Kısa cevap: Balkonda verim almanın sırrı alanı büyütmek değil, alanı katmanlamaktır. 3-4 metrekarelik bir balkonda duvarı, korkuluğu ve tavanı da ekim yüzeyi olarak sayarsanız kullanılabilir toprak hacmini iki üç katına çıkarabilirsiniz. Bunun için üç şeyi doğru kurmanız yeterli: güneşin gün içindeki yolunu ölçmek, bitkinin kök derinliğine uygun kap seçmek ve su ile ağırlığı yönetmek. Gerisi bakım rutinidir.

Balkonum yeterince güneş almıyor, yine de olur mu?

Olur, ama neyi ekeceğiniz değişir. Önce ölçün: bir açık havada, saat 09.00'dan 18.00'e kadar iki saat aralıkla balkonun hangi köşesine güneş vurduğunu not edin. Toplam doğrudan güneş süresi kararınızı verir.

Kuzeye bakan balkonlarda çare, ışığı yansıtmaktır: arka duvarı açık renk boyamak veya beyaz bir pano yerleştirmek yapraklı yeşilliklerde gözle görülür fark yaratır. Cam kapalı balkonlarda ise ışık yeterli olsa bile hava akımı yoktur; domates gibi bitkilerde tozlaşma sıkıntısı yaşamamak için çiçek salkımına parmakla hafif fiske atmanız veya günde bir kez pencereyi açmanız gerekir.

Dikey mi yatay mı? Alanı nasıl bölmeliyim?

Apartman bahçeciliğinde en yaygın hata, tüm saksıları zemine dizip yürüme alanını kapatmaktır. Balkonu üç katmanda düşünün:

1. Zemin katmanı (0-40 cm): Ağır ve derin kaplar. Cüce meyve ağaçları, patlıcan, dolmalık biber, patates torbası burada durur. Ağırlık yapıya en yakın noktada, yani duvar dibinde olmalı.
2. Orta katman (40-120 cm): Raf, sehpa veya merdiven tipi stand. Domates, salatalık, çilek ve aromatik bitkilerin yeri. Bu yükseklik hasat ve budama için en rahat çalışma bandıdır.
3. Dikey katman (120 cm üstü): Duvara asılan cep saksılar, korkuluğa takılan uzun balkon kasaları, tavandan sarkan sepetler. Marul, roka, tere, nane, sarkan çilek çeşitleri buraya çok uygundur.

Dikey sistemde dikkat edilecek iki nokta

• Su yukarıdan aşağı akar: Üstteki saksıdan sızan su alttaki bitkinin yaprağını sürekli ıslak tutarsa mantar hastalığı davet etmiş olursunuz. Katmanları hafif kaydırarak yerleştirin veya alt sıraya damlama tepsisi koyun.
• Cep saksılar hızlı kurur: Toprak hacmi az olduğu için yazın günde iki kez su isteyebilir. Bu yüzden dikey duvara en dayanıklı, sığ köklü bitkileri verin; domatesi asla cep saksıya almayın.

Sarmaşık tipi bitkiler için korkuluğa gerilen jüt sicim ağı, hazır kafeslerden hem ucuz hem daha esnektir. Fasulye, acur ve salatalık bu ağa kendi kendine tutunur.

Hangi kap, hangi bitkiye?

Kap seçiminde bakılacak tek ölçü litredir; çap değil. Bitki başına toprak hacmi yetersizse ne gübre ne sulama açığı kapatır.

Malzeme farkı ne yapar?

• Plastik: Hafif, ucuz, suyu tutar. Balkon için en pratik. Koyu renk plastik güneşte kökü fazla ısıtır; açık renk tercih edin.
• Toprak/terracotta: Nefes alır, kök çürümesi riski düşer; ama hızlı kurur ve ağırdır.
• Kumaş yetiştirme torbası: Havalanma en iyi, kışın kaldırıp katlayabilirsiniz. Yaz ortasında sulama sıklığı artar.
• Ahşap kasa: Kendiniz yapabilirsiniz, ama içine geçirmelik astar koymadan kullanırsanız 2-3 yılda çürür.

Drenaj deliği olmayan hiçbir kabı kullanmayın. Estetik bir kap illa lazımsa, delikli iç saksıyı onun içine oturtun ve dipte 2-3 cm boşluk bırakın.

Ağırlık ve su balkona zarar verir mi?

Sulanmış toprak litre başına kabaca bir kilo gelir. 40 litrelik bir domates saksısı, kabı ve bitkisiyle 45-50 kilo demektir. Bu nedenle ağır kapları balkon ortasına değil bina duvarına yakın hizada tutmak, korkuluk dışına ağır kasa asmamak sağlıklı yaklaşımdır. Korkuluk askılarında mutlaka içe doğru montaj yapın; rüzgârda düşen bir saksı ciddi bir kaza sebebidir.

Su meselesinde ise komşu ilişkisi devreye girer. Her kabın altına tepsi koyun, tepsiyi de kuru tutun; birikmiş suda sivrisinek ürer. Toprak karışımına perlit