Bahçe Toprağını Hazırlama ve İyileştirme

Kısa cevap: İyi bir bahçe toprağı hazırlama işi üç adımdan oluşur: toprağın yapısını ve pH'ını anlamak, tıkanmış yerleri gevşetip drenajı düzeltmek, sonra her yıl düzenli olarak organik madde eklemek. Bunu tek seferde bitirmeye çalışmayın; toprak canlı bir sistemdir ve mevsim mevsim düzelir. Elinizde kürek, bir kova, biraz olgun kompost ve sabır varsa başlamak için yeterli.

Toprağımın nasıl olduğunu nereden bileceğim?

Laboratuvara göndermeden önce iki basit test çok şey söyler. İlki el testi: nemli topraktan bir tutam alıp avucunuzda sıkın. Parmaklarınız arasında dağılıyorsa kumlu, plastik gibi şekil alıp parlak bir yüzey bırakıyorsa killi, hafifçe tutup sonra ufalanıyorsa aradığınız dengeli (tınlı) toprağa yakınsınız.

İkincisi kavanoz testi: şeffaf bir kavanozun üçte birini topraktan doldurun, üstünü suyla tamamlayın, bir tutam sıvı bulaşık deterjanı ekleyip iyice çalkalayın. Bir gün beklettiğinizde en altta kum, ortada silt, en üstte kil katmanı oturur. Katman kalınlıklarına bakarak toprağınızın kabaca hangi tipte olduğunu görürsünüz.

pH ölçmek şart mı?

Sebze ve meyve yetiştirecekseniz evet, çünkü toprakta besin olsa bile pH uygun değilse bitki onu alamaz. Bahçe marketlerinden alınacak basit bir pH kiti ya da problu ölçer iş görür. Çoğu sebze 6,0–7,0 aralığında rahat eder. Kireçli, yüksek pH'lı topraklarda yapraklarda sararma (demir eksikliği) sık görülür; bu durumda organik madde, yanmış çay posası, çam kabuğu gibi asit tarafa çeken malzemeler işe yarar. Aşırı asitli topraklarda ise sonbaharda ölçülü tarım kireci uygulanır. Kireç ve gübreyi aynı anda vermeyin, aralarında birkaç hafta bırakın.

Drenajı nasıl kontrol ederim?

30 cm derinlik ve genişlikte bir çukur açın, suyla doldurun, boşalmasını bekleyin, sonra tekrar doldurun. İkinci suyun çekilmesi bir saat içinde bitiyorsa drenaj iyidir. Yarım günden fazla sürüyorsa kök çürüklüğü riski yüksek demektir; bu alanda ya yükseltilmiş yatak (yüksek tava) kurun ya da kaba organik madde ve iri kum karışımıyla yapıyı gevşetin.

Toprağı fiziksel olarak nasıl düzeltirim?

Sıkışmış toprakta kök ilerlemez, su göllenir. Bu yüzden ilk yıl biraz kas gücü gerekir:

1. Yabancı otları ve taşları alın. Kök çıkaran çok yıllık otları (ayrık, kanyaş) mutlaka kökten sökün, üstünü kesmek yetmez.
2. Bir kürek boyu (25–30 cm) gevşetin. Toprağı ters çevirip parçalamak yerine çatal kürekle kaldırıp bırakmak yapıyı daha az bozar.
3. Yüzeye 4–6 cm organik madde serin ve üst 10–15 cm ile karıştırın. Derine gömmeye çalışmayın; mikroorganizmalar zaten aşağı taşır.
4. Tırmıkla düzleyin ve iki hafta dinlendirin, sonra ekim ya da fide dikimine geçin.

İlk yıldan sonra her sene baştan kazmaya gerek yok. Üzerine kompost serip malç yapmak, yani "işlemesiz" yaklaşım, zamanla toprağı kendiliğinden yumuşatır.

Killi toprağa kum katmak doğru mu?

Yaygın ama riskli bir tavsiye. Yeterli miktarda katılmazsa kil ve kum birleşip beton gibi sert bir yapı oluşturur. Killi toprağın çözümü kum değil organik madde ve kalsiyumdur: olgun kompost, iyi yanmış hayvan gübresi, yaprak çürüntüsü. Kumlu toprakta da çözüm aynıdır; organik madde suyu ve besini tutar. Yani her iki uçta da aynı ilaç işe yarar.

Hangi organik maddeyi ne kadar veririm?

Taze gübre kullanmayın: kökleri yakar, yabancı ot tohumu ve hastalık taşır. En az bir kış boyunca beklemiş olmalı. Kendi kompostunuzu kurmak, uzun vadede en ucuz ve en güvenilir yol; mutfak atıkları ve bahçe artıklarıyla birkaç ayda kullanılabilir hale gelir.

Yeşil gübre ve malç neden önemli?

Boş kalan yatağa sonbaharda fiğ, bakla, yulaf gibi bitkiler ekip ilkbaharda çiçek açmadan toprağa karıştırmak, hem organik madde hem azot kazandırır. Çıplak toprak yağmurla sıkışır, güneşte kurur ve otlanır. Üzeri saman, kuru yaprak veya kabuk malçla kaplı toprak ise nemi tutar, sulama ihtiyacını azaltır, yaz sonunda elinizi soktuğunuzda serin ve gevşek kalır. Sulama sıklığını planlarken bu farkı hesaba katın.

Saksı ve balkon için de aynısı geçerli mi?

Hayır. Bahçe toprağını doğrudan saksıya koymak en sık yapılan hatalardan biri; sulamayla sıkışır, hava boşluğu kalmaz. Kaplarda 2 ölçü torf veya hindistan cevizi lifi, 1 ölçü kompost/solucan gübresi, 1 ölçü perlit ya da iri kum karışımı iy