Bitkilerde Beslenme Eksiklikleri ve Belirtileri

Kısa cevap: Bitki beslenme eksikliği çoğu zaman yapraklarda başlar. Alt yapraklar sararıyorsa büyük olasılıkla azot, damar araları sararken damarlar yeşil kalıyorsa demir, yaprak kenarları yanmış gibi kahverengileşiyorsa potasyum eksikliği düşünülür. Ama önce sulama ve toprak sıkışması gibi mekanik sorunları elemek gerekir; çünkü besin toprakta olsa bile kök alamıyorsa belirti aynı görünür. Doğru teşhis için hangi yaprakların (yaşlı mı, genç mi) ve yaprağın hangi kısmının etkilendiğini not edin, sonra tek bir düzeltme uygulayıp iki-üç hafta bekleyin.

Belirti gerçekten eksiklik mi, başka bir şey mi?

Bu, en sık atlanan adım. Yaprak sararması dört farklı nedenden gelebilir: besin yetersizliği, fazla su, az su ve kök hastalığı. Ayırt etmek için şu soruları sırayla sorun:

• Toprak sürekli nemli mi? Parmağınızı 5 cm daldırın. Islak ve ağırsa kökler boğuluyor olabilir; bu durumda gübre eklemek durumu kötüleştirir. Sulama sıklığı konusundaki temel kuralları gözden geçirmek çoğu vakayı çözer.
• Belirti tek bitkide mi, tüm sırada mı? Tek bitkide ve lekeler halindeyse hastalık ya da zararlı ihtimali yüksektir. Tüm sırada, yaygın ve düzenli bir renk kaybı varsa beslenme sorunu daha olası.
• Saksıda mı, toprakta mı? Saksı hacmi sınırlı olduğu için harç 6-8 hafta sonra tükenir. Balkon ve teras koşullarında eksiklikler bahçeye göre çok daha hızlı ortaya çıkar.
• Kaç haftadır böyle? Bir gecede oluşan sararma genellikle su veya soğuk şokudur; eksiklik yavaş ilerler.

Hangi belirti hangi besine işaret eder?

Temel ayrım şu: azot, fosfor, potasyum ve magnezyum bitki içinde hareketli olduğu için eksiklikleri yaşlı (alt) yapraklarda başlar. Demir, kalsiyum, çinko, bor hareketsizdir; eksiklikleri genç (üst) yapraklarda ve büyüme uçlarında görülür. Bu tek kural, teşhisi yarı yarıya kolaylaştırır.

Neden gübre veriyorum ama düzelmiyor?

Çünkü sorun genelde gübrenin yokluğu değil, alınamaması. Üç ana sebep var:

1. pH uyumsuzluğu: Toprak pH'ı 7,5'in üzerine çıktığında demir, manganez ve fosfor bitkiye kapanır. Toprakta bol demir olsa bile yaprak sararır. Bu yüzden kireçli topraklarda demir eksikliği kronikleşir; çözüm sürekli gübre değil, organik madde ekleyerek ve asit karakterli materyal kullanarak pH'ı düşürmeye çalışmaktır.
2. Kök hacmi yetersizliği: Sıkışmış, havasız toprakta kök gelişemez. Toprağı iyileştirme çalışmaları — kompost, yanmış gübre, gevşetme — beslenmeyi gübreden daha fazla etkiler.
3. Aşırı dozdan gelen tuz stresi: Fazla gübre kök tüylerini yakar; belirti ironik biçimde eksikliğe benzer. Yaprak kenarları kavrulmuş ve saksı kenarında beyaz kabuk varsa doz fazladır. Bol suyla yıkayıp iki hafta gübre kesin.

Pratik müdahale sırası nedir?

Kendi başınıza uygularken şu sırayı bozmayın:

• 1. Hafta: Sulamayı düzene sokun, ölü ve tamamen sarı yaprakları alın, toprak yüzeyini gevşetin.
• 2. Hafta: Teşhisinize göre tek bir takviye verin. Azot için sıvı gübre veya seyreltilmiş kompost çayı; magnezyum için 10 litre suya 1 tatlı kaşığı acı tuz (magnezyum sülfat) çözüp yaprağa püskürtme; demir için şelatlı demir. Aynı anda üç şey vermeyin, sonucu okuyamazsınız.
• 3-4. Hafta: Yeni çıkan yaprakların rengine bakın. Eski yapraklar düzelmez, önemli olan yeni sürgündür. Yeni yapraklar canlı yeşilse teşhis doğrudur.
• Sezon sonu: Kalıcı çözüm için toprağa organik madde girin. Kompost ve doğal gübre, hem besin deposu hem de besinleri tutan bir tampon oluşturur; her yıl tekrarlandığında eksiklikler kendiliğinden azalır.

Önlemek için ne yapmalı?

Sebze yetiştirirken en büyük tasarruf, sezon başında toprağa yatırım yapmaktır. Fideleri dikmeden önce kompost karıştırılan yataklarda beslenme sorunu belirgin biçimde azalır. Saksılarda ise harcı her yıl tazelemek, dip drenajını açık tutmak ve çiçeklenme döneminde düzenli takviye vermek gerekir. Meyve ağaçlarında ise ilkbahar başı ve meyve tutumundan sonra iki ayrı besleme, yaz